Nieuw erfrecht in de pijplijn Kasteelpleinstreet Journal - Juli 2017

Het huidige erfrecht

Het huidige erfrecht is ruim 200 jaar oud en is gericht op het klassieke gezin. Het houdt weinig of geen rekening met bijvoorbeeld nieuw samengestelde gezinnen of ongehuwde koppels. Het wetsvoorstel van 25 januari 2017 wil daarin verandering brengen. Hieronder vatten we de belangrijkste wijzigingen voor u samen.

cta-02

Het reservataire deel: meer vrijheid met betrekking tot uw nalatenschap

Bepaalde erfgenamen hebben steeds recht op een minimaal deel uit uw erfenis, dat is de zogenaamde reserve. In het huidige erfrecht varieert, voor wat betreft de kinderen, de grootte van de reserve naargelang het aantal kinderen. Heeft u één kind, dan bedraagt diens reserve momenteel de helft van uw nalatenschap en mag u over de helft van uw nalatenschap vrij beschikken. Heeft u twee kinderen, dan moet volgens de huidige regelgeving ieder kind minimaal 1/3 ontvangen uit uw nalatenschap en mag u bijgevolg over 1/3 vrij beschikken. Bij drie of meer kinderen mag u slechts over 1/4 van uw nalatenschap vrij beschikken.
Het wetsvoorstel maakt komaf met die regeling en bepaalt dat u altijd vrij kunt beschikken over de helft van uw vermogen en dat de andere helft in gelijke delen onder uw kinderen wordt verdeeld. Dat betekent dat u, ongeacht het aantal kinderen, steeds de helft van uw nalatenschap kunt toebedelen aan bijvoorbeeld stiefkinderen, kinderen met een handicap waaraan u een groter deel wenst na te laten of een goed doel.
Anderzijds voorziet het wetsvoorstel ook in een wijziging van de reserve van de ouders. In het huidige erfrecht moet elk van de ouders 1/4 ontvangen van de nalatenschap als hun overleden kind zelf geen kinderen nalaat. Als het huidige wetsvoorstel wordt goedgekeurd, wordt die reserve afgeschaft en vervangen door een onderhoudsplicht. Als een ouder van de overledene zorgbehoevend is, zullen de erfgenamen verplicht worden onderhoudsgeld te betalen, beperkt tot 1/4 van de nalatenschap. Door het afschaffen van die reserve, kan iemand die kinderloos is en bijvoorbeeld feitelijk samenwoont, in een testament bepalen dat zijn hele nalatenschap toekomt aan zijn feitelijk samenwonende partner, zonder dat de ouders dat kunnen betwisten.

Mogelijkheid tot het sluiten van een erfovereenkomst

In het huidige erfrecht is het niet mogelijk om tijdens uw leven reeds afspraken te maken met uw erfgenamen over hoe uw vermogen zal verdeeld worden na uw overlijden. Dergelijke erfovereenkomst is vandaag verboden en dus nietig.
Het principieel verbod op erfovereenkomsten blijft van toepassing, maar wordt in het wetsvoorstel versoepeld. Zo zal het enerzijds mogelijk zijn om over specifieke punten overeenkomsten te sluiten. Reservataire erfgenamen zullen bijvoorbeeld in een akte kunnen verklaren dat ze akkoord gaan met een bepaalde schenking, ook al wordt daardoor hun reserve geschonden. Ouders zijn op die manier zeker dat de schenking na hun overlijden niet meer kan betwist worden. Anderzijds zullen ook zogenaamde ‘globale’ erfovereenkomsten gesloten kunnen worden waarin samen met alle kinderen afspraken worden gemaakt over de gehele erfenis. Ook stiefkinderen kunnen daarbij betrokken worden zodat de erfenis gelijk kan verdeeld worden tussen de kinderen en de stiefkinderen. Belangrijk is wel dat de afgesproken verdeling evenwichtig moet zijn: de kinderen moeten mathematisch niet perfect gelijk worden behandeld maar wel op een subjectieve manier. Er mag bijvoorbeeld rekening gehouden worden met voordelen die een van de kinderen heeft genoten (bijvoorbeeld een opleiding in het buitenland die betaald werd door de ouders of gratis in de woning van de ouders blijven wonen) of met schenkingen uit het verleden aan de kinderen.
Een erfovereenkomst zal steeds bij notariële akte opgemaakt moeten worden en zullen worden ingeschreven in een register zodat ze niet verloren gaan.

older person quarter

Nieuwe regels voor schenkingen

In het huidige erfrecht wordt de waarde van schenkingen bepaald afhankelijk van het type schenking. Voor schenkingen van roerende goederen wordt de waarde vastgeklikt op de dag van de schenking. Voor onroerende goederen is dat de dag van het overlijden. Die regel leidt vaak tot ongewenste effecten. Als u aan uw dochter een appartement schenkt en aan uw zoon op dezelfde dag een som geld voor dezelfde waarde als het appartement, kan dat problemen geven op het moment van uw overlijden. Als het appartement ondertussen in waarde is gestegen, zal uw dochter haar broer moeten compenseren waardoor ze minder uit uw nalatenschap zal ontvangen.
Het wetsvoorstel wil de waarderingsregels voor schenkingen vereenvoudigen. Zowel de geschonken geldsom als het geschonken onroerend goed zullen worden aangerekend aan de waarde op de dag van de schenking. Die waarde wordt vervolgens geïndexeerd tot de dag van het overlijden.

Inwerkingtreding

De nieuwe wet van 31 juli 2017 zal in werking treden op 1 september 2018. Het staat buiten kijf dat de hervorming van het erfrecht een belangrijke impact heeft op zowel de vermogensplanningen die in de toekomst uitgewerkt zullen worden als op de reeds bestaande planningen.

Heeft u bijkomende vragen omtrent het nieuwe erfrecht ?

  • Voor deze en ook al uw andere fiscaal en/of juridische vragen kunt u contact opnemen met onze fiscaal-juridische dienst. Onze juristen staan steeds klaar om u verder te helpen.