Hevige najaarsstorm op de beurzen

Dat het laatste kwartaal van 2018 een bewogen kwartaal was op de beurzen, is een understatement. In een mum van tijd verloor De Amerikaanse Standard & Poor's index zowat 10% terrein. De Nasdaq, die veel technologiebedrijven bevat, kelderde zelfs nagenoeg 15%.

Najaarsstorm 675x450

Understatement

Op de Europese beurzen was de toestand nauwelijks beter. De Eurostoxx-50 index, die al langer aan het kwakkelen was, verloor meer dan 10%, net zoals onze eigen Bel-20. Sinds medio januari staat de teller voor de Bel-20 al op een verlies van om en bij de 20%.

Sinds begin dit jaar staan de meeste Amerikaanse indices toch nog op winst, althans omgerekend naar euro. Daar zit de duurdere dollar natuurlijk voor iets tussen. De meeste Europese beurzen flirten over dezelfde periode met een verlies van 10% à 15%.

Het klinkt misschien verwonderlijk, maar op zich was de daling nog niet zo abnormaal. We zijn de afgelopen jaren verwend geweest met een relatief lange periode van historisch lage volatiliteit, en evolueren nu terug naar een meer “normale” toestand. Toch zijn er enkele factoren die erop wijzen dat de correctie veel minder onschuldig is, dan ze op het eerste zicht lijkt. Maar laat ons eerst enkele macro-economische parameters op een rijtje zetten.

VS: Wind in de zeilen

De Amerikaanse economische groei bedroeg maar liefst 3,5% in het afgelopen derde kwartaal, wellicht deels aangespoord door de belastingverlagingen die President Trump doorvoerde. De werkloosheidsgraad nam een steile duik, van bijna 10% in 2009, naar minder dan 4% op dit moment. Het is dan ook weinig verwonderlijk dat het consumentenvertrouwen op het hoogste niveau piekt in bijna twee decennia tijd.

De goede gang van zaken in de VS heeft echter ook een keerzijde. Sinds 2015 is de inflatie opgerukt richting 3%. Omdat te hoge inflatie de economie kan ontwrichten, ziet de Amerikaanse centrale bank, of kortweg de Fed, zich genoodzaakt de rentetarieven stelselmatig op te trekken. Intussen werd de rente al voor de achtste keer verhoogd, tot een vork van 2% – 2,25%.

De ingreep van de centrale bank heeft de tienjarige rente in de VS echter opgedreven, van 1,5% medio 2016 tot om en bij de 3% nu. Dat drukt de winstgevendheid van de bedrijven, die hun rentelasten zien toenemen. Een lagere winst zorgt voor lagere beurswaarderingen. Bovendien waren beleggers de afgelopen jaren bijna verplicht te beleggen in aandelen, omdat obligaties zo goed als geen rendement opleverden. Maar met de hogere rentetarieven worden Amerikaanse obligaties terug een interessanter alternatief en verliest de beurs wat van zijn glans.

Oorzaken van de correctie

Het verhogen van de rentetarieven is één van de oorzaken van de tuimelperte op de beurzen, maar lang niet de enige. Minstens zo belangrijk zijn de indicaties dat de economische groei vertraagt. In de VS valt het minder op maar in Europa al des te meer. Het sentiment van de Europese aankoopdirecteurs in de verwerkende nijverheid is de afgelopen maanden steil afgenomen, van meer dan 60 naar 51,4 punten. Een peil boven de 50 suggereert weliswaar groei, maar het is vooral de forse daling die zorgen baart.

Een gelijkaardige indicator, maar voor de dienstenindustrie, daalde van 58 naar 51,4 punten.

Het flink afgebrokkelde vertrouwen in Europa is minstens gedeeltelijk te wijten aan de president van de VS. Trump stuurt aan op een handelsoorlog met verschillende continenten. Vooral China, maar ook Europa, wordt geviseerd.

Handelsoorlog

In tegenstelling tot wat Trump beweert, “wint” niemand een handelsoorlog. Integendeel, een handelsoorlog leidt altijd tot duurdere producten en inefficiënties en levert uiteindelijk enkel verliezers op. Duurdere producten doen immers de vraag afnemen en op die manier wordt een domino-effect in gang gezet. Er zijn minder grondstoffen nodig, minder transport, de productie wordt verlaagd waardoor er ook minder arbeidskrachten nodig zijn, er wordt minder geïnvesteerd en op die manier start een vicieuze cirkel die tot een recessie kan leiden. Het is mogelijk dat China harder getroffen wordt dan de VS, maar dat de VS er zelf zonder kleerscheuren uitkomt, is een fabeltje.

En dan hebben we het zelfs nog niet gehad over de politieke problemen, zoals in Italië of in het Verenigd Koninkrijk. Een lange periode van onzekerheid kan op zich al leiden tot een verminderde economische groei, zelfs al zou er uiteindelijk een gunstige uitkomst zijn.

Waardering

Last but not least, de hoge waardering van aandelen is eveneens een belangrijke oorzaak van de correctie. Hoewel er een hele reeks aandelen de laatste tijd goedkoper zijn geworden, zijn de beurzen over het algemeen nog steeds vrij prijzig, gemeten naar verschillende maatstaven. Nemen we bijvoorbeeld de koers/ebitda – verhouding (koers afgezet tegenover de bruto bedrijfswinst). Zowel voor de Amerikaanse Standard & Poor's- index als voor de Nasdaq - index zitten we op het hoogste peil in bijna twintig jaar tijd, zelfs na de meest recente correctie.

De grote groeiaandelen, zoals Facebook, Apple, Amazon, Netflix, Alphabet (Google) e.a. hebben een belangrijk deel van de hausse gedragen maar zijn nu ook voor een aanzienlijk gedeelte verantwoordelijk voor de daling. Het probleem is dat dergelijke aandelen doorgaans moeilijk(er) te waarderen zijn. Tot voor kort leek er daarom geen bovengrens voor deze aandelen. Keerzijde van de medaille is dan wel dat de onderzijde evenzeer moeilijk te bepalen is. Schuilen in goedkope(re) aandelen lijkt op het eerste zicht een goed idee, maar blijkt in de praktijk nauwelijks te werken. De afgelopen maanden zagen we aandelen, die reeds goedkoop waren, toch nog zwaar onderuit gaan nadat ze teleurstellend nieuws moesten opbiechten. We denken dan onder andere aan Bpost, het Franse IT-bedrijf Atos, of het Duitse Fresenius actief in de gezondheidszorg. Elk van deze bedrijven verloor tien tot twintig procent bij de publicatie van teleurstellend nieuws, terwijl ze voordien al fors gedaald waren.

Conclusie

Het economische groeiverhaal vertoont de eerste barstjes en scheurtjes en loopt mogelijk op zijn einde. De handelsoorlog vergroot de kans op een recessie, zeker als hij verder zou escaleren. In anticipatie op een eventuele groeivertraging hebben beleggers de beurzen al flink lager hebben gestuurd. Bedrijven die teleurstellen worden fors afgestraft, en goedkope aandelen vormen daar helaas geen uitzondering op. Kieskeurigheid is daarom geboden. We stofferen onze portefeuilles bij voorkeur met stabiele bedrijven, die stevige balansen en een goed kasstroomrendement kunnen voorleggen. Dat verkleint de kans op significante missers (al is het onmogelijk dit helemaal uit te sluiten). Te dure en/of te riskante aandelen afbouwen en op die manier een beetje cash opbouwen is wellicht geen slecht idee.

Heeft u vragen?

Raadpleeg één van onze kantoren voor meer informatie.

Willem De Meulenaere

Adviserend beheer

Bij adviserend beheer speelt u zelf een actieve rol in het beheer van uw portefeuille en kunt u rekenen op het gepersonaliseerde advies van uw beheerder. Hij contacteert u proactief op regelmatige basis en begeleidt u om uw portefeuille verder uit te bouwen of bij te sturen. Hij verleent advies op maat en formuleert concrete beleggingsvoorstellen.