De erfenissprong: rechtstreeks aan de kleinkinderen geven

De levensverwachting neemt elk jaar gestaag toe waardoor kinderen op steeds latere leeftijd van hun ouders erven. Vaak zullen de kleinkinderen meer nood hebben aan een financiële ruggensteun dan hun eigen ouders die dat vermogen niet meer zo hard nodig hebben.​​​​​​​

baby-boy-caucasian 675x450 75procent

Successieplanning

Sinds 2013 is daarom een nieuwe vorm van successieplanning in het leven geroepen waarbij de volledige erfenis van de ouders vrijwillig kan verworpen worden met als bedoeling om de eigen kinderen, de kleinkinderen van de grootouders, te laten erven. Aanvankelijk kende die nieuwe vorm van successieplanning niet veel succes. Ondertussen werd er door de wetgever een aantal keer gesleuteld aan de regels omtrent de erfenissprong waardoor de erfenissprong gevoelig interessanter is geworden.

Fiscaal

Het enige fiscale voordeel bestond er aanvankelijk in dat het vermogen zich door de generatiesprong al bij de volgende generatie bevond en er dus geen tweede maal erfbelasting verschuldigd was.

Anderzijds was er ook sprake van een fiscale hinderpaal: de ervende kleinkinderen moesten bij een erfenissprong de volledige erfbelasting betalen die anders door hun ouders verschuldigd was. De verwerping van de nalatenschap mocht de staat dus niet benadelen.

Sinds eind 2017 heeft de Vlaamse regering daarmee komaf gemaakt: ieder kleinkind wordt sinds dan op zijn werkelijke erfdeel belast. Als er meerdere kleinkinderen zijn die elk een kleiner deel van het vermogen erven, kunnen de kleinkinderen onderworpen zijn aan een lager tarief van erfbelasting.

Voorbeeld

Stel dat een grootvader een roerend vermogen van € 600.000 bezit. Hij laat 2 kinderen en 4 kleinkinderen na. Bij een wettelijke vererving door de 2 kinderen is daarop in totaal € 66.000 erfbelasting verschuldigd (of € 33.000 per kind). De kinderen moeten op een gedeelte van de erfenis 27% erfbelasting betalen.

Als beide kinderen hun erfenis verwerpen en dus vrijwillig doorgeven aan de kleinkinderen, ontvangt ieder kleinkind € 150.000 aan roerend vermogen en valt de erfenis in de lagere tariefschaal van 9%. Elk kleinkind moet dan slechts € 10.500 aan erfbelasting betalen, waardoor de totale erfbelasting € 42.000 bedraagt, hetgeen een mooie besparing uitmaakt.

Gedeeltelijke erfenissprong

Vóór 1 september 2018 was de erfenissprong een alles-of-nietsverhaal: de ervende ouders konden enkel de volledige nalatenschap verwerpen. Zij konden dus niet opteren om een deel zelf te behouden en een deel te laten vererven door hun eigen kinderen.

Daaraan is in het Vlaamse Gewest tegemoetgekomen door, naast de volledige erfenissprong, ook een gedeeltelijke erfenissprong in te voeren van toepassing op overlijdens sinds 1 september 2018. Meer bepaald aanvaardt de ouder in eerste instantie de volledige nalatenschap (en betaalt de volledige erfbelasting). Vervolgens heeft de ouder één jaar de tijd (te rekenen vanaf het overlijden) om (een deel van) de vererfde goederen door te schenken aan de kinderen. Op die schenking zal geen schenkbelasting verschuldigd zijn.

Testament

Het initiatief voor de erfenissprong ligt steeds bij de ouder/erfgenaam. Grootouders kunnen een erfenissprong dus niet opleggen aan hun kinderen. Als ze er zeker van willen zijn dat de kleinkinderen een deel van hun erfenis ontvangen, kunnen de grootouders dat zelf voorzien in hun testament. Doordat de wetgeving een belastingvermindering voorziet op kleine erfdelen, moet een kleinkind geen erfbelasting betalen op de schijf tot € 12.500. Zo kan een grootouder aan 4 kleinkinderen in totaal € 50.000 nalaten zonder dat daarop erfbelasting verschuldigd zal zijn.

Enige beperking bij de opmaak van een testament zijn de regels omtrent het reservataire deel: kin - deren hebben recht op een minimaal deel van het vermogen van hun ouders. Als grootouders in hun testament bepalen dat bij hun overlijden heel het vermogen aan de kleinkinderen toekomt, kunnen de ouders, zijnde de kinderen, hun reservataire deel opeisen. Sinds 1 september 2018 bedraagt het minimale deel dat aan de kinderen moet toekomen, de helft van het vermogen, ongeacht het aantal kinderen.

Erfovereenkomst

Sinds 1 september 2018 is het mogelijk om bij de notaris een globale of een punctuele erfovereen - komst af te sluiten. Zo zou een kind bijvoorbeeld akkoord kunnen gaan dat een substantieel deel van het vermogen van zijn ouders toekomt aan zijn eigen kinderen, zijnde de kleinkinderen, zonder dat er daarbij nog betwisting kan ontstaan omtrent de schending van de reserve.

***

De verschillende aanpassingen aan de regelgeving omtrent de erfenissprong, maakt deze manier van successieplanning veel interessanter. Zoals bij alle vormen van successieplanning, moet dat afgestemd worden op uw persoonlijke situatie. Wij begeleiden u daar graag verder bij.

Wenst u meer informatie over erfenisrecht of een andere fiscale en/of juridische topic?

  • Onze juridische dienst staat u graag te woord.
Dominique De Schutter

Zorgvolmacht

Iedereen hoopt op een zorgeloze oude dag, maar de realiteit kan daar soms anders over beslissen. Via een zorgvolmacht kan u op voorhand regelen hoe en door wie uw vermogen zal bestuurd worden wanneer u dat zelf niet meer kan. Aan de hand van vijf praktische vragen hebben wij nog eens de do's en don'ts opgesomd omtrent het opstellen en registreren van zo'n zorgvolmacht