De effectentaks Een klare kijk in 7 vragen

Voorwoord

De wet die de veelbesproken taks op effectenrekeningen invoert, werd afgelopen maand eindelijk gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad. De nieuwe taks trad in werking op 10 maart 2018, en dus niet retroactief vanaf 1 januari 2018. Met deze nieuwe belasting van 0,15% voert België voor het eerst een belasting op vermogen in.

1. Wat is de effectentaks?

De effectentaks is een belasting van 0,15% 

… die verschuldigd is door elke particulier;

… die titularis is van één of meerdere effectenrekeningen;

… waarop belastbare financiële instrumenten zijn ingeschreven;

… waarvan zijn aandeel in de gemiddelde waarde groter of gelijk is aan 500.000 euro.

Zodra u deze drempel van 500.000 euro bereikt, is de taks verschuldigd op de volledige portefeuille.

    Iedere titularis met een gedeelte dat minder bedraagt dan 500.000 euro, valt buiten het toepassingsgebied van de taks.

    2. Wie valt er onder deze belasting?

    Particulieren vallen binnen het toepassingsgebied van de taks. Het gaat hier om:

    • rijksinwoners met één of meerdere effectenrekeningen in België of in het buitenland

    • niet-inwoners met één of meerdere effectenrekeningen in België

    Niet-inwoners die zich kunnen beroepen op een dubbelbelastingverdrag dat ook van toepassing is op vermogen, zijn vrijgesteld. Het gaat hier onder andere om niet-inwoners uit Duitsland, Luxemburg, Nederland Spanje en Zwitserland. Voor Zwitserland moet u wel een attest opvragen (certificate of residence) waaruit blijkt dat u zich kan beroepen op het dubbelbelastingverdrag.

    De taks is niet van toepassing op vennootschappen (zoals een nv of een bvba) en entiteiten onderworpen aan de rechtspersonenbelasting (zoals een vzw of een stichting). Maar als u als particulier uw effectenrekening inbrengt in een rechtspersoon onderworpen aan de vennootschapsbelasting met als enige doel de effectentaks te omzeilen, wordt u toch beschouwd als titularis van de effectenrekening. Dit om misbruiken tegen te gaan.

    3. Wie is titularis?

    Als u als particulier als volle eigenaar, blote eigenaar of vruchtgebruiker verbonden bent aan een effectenrekening, wordt u aanzien als titularis van die rekening. Volmachthouders vallen hier buiten. Er geldt een (weerlegbaar) vermoeden dat elke titularis een gelijk deel heeft. Bij de bevrijdende inhouding mag de bank geen rekening houden met het huwelijksstelsel, ongelijke deelverhoudingen, etc. Bij een rekening in vruchtgebruik, worden de blote eigenaar en vruchtgebruiker geacht elk een gelijk deel te hebben. Ook bij rekeningen van onverdeeldheden zoals maatschappen en beleggingsclubs wordt iedere titularis geacht een gelijk deel te hebben.

    Indien dit niet overeenstemt met de werkelijkheid, kan u zelf een aangifte/vraag tot teruggave indienen waarin het werkelijke aandeel opgegeven wordt. U bent hier echter niet toe verplicht. In een uitvoeringsbesluit zal de werkwijze nog verder verduidelijkt worden. De indiening zal in elk geval door alle titularissen gezamenlijk moeten gebeuren.

    4. Welke effecten zijn belastbaar?

    De volgende effecten, ingeschreven op een effectenrekening, zijn belastbaar:

    • Aandelen + certificaten

    • Obligaties + certificaten

    • Rechten van deelneming/aandelen in/van fondsen, al dan niet met rechtspersoonlijkheid (trackers – ETF vallen hier ook onder)

    • Kasbons

    • Warranten

    De volgende zaken vallen buiten het toepassingsgebied van de taks:

    • Tak 21 / Tak 23 levensverzekeringen

    • Pensioensparen

    • Edele metalen en grondstoffen

    • Opties, futures, swaps

    • Cash op een effectenrekening

    • Effecten op naam die enkel worden gehouden in een register, al dan niet beursgenoteerd

    Wanneer u vanaf 9 december 2017 aandelen gehouden op een effectenrekening heeft omgezet naar aandelen op naam in een aandelenregister, zullen die voor het eerste jaar toch meegenomen worden in de berekeningsbasis van de effectentaks. Gezien er voor aandelen op naam geen bevrijdende inhouding door de bank meer kan gebeuren, zal u zelf een elektronische aangifte moeten indienen indien u de drempel van 500.000 euro bereikt. Voor de jaren die daarop volgen, zullen omgezette aandelen op naam echter niet meer binnen het toepassingsgebied van de effectentaks vallen.

    5. Hoe wordt de belasting berekend?

    De referentieperiode loopt in principe van 1 oktober van het jaar tot 30 september van het daaropvolgende jaar. Voor 2018 geldt er een verkorte referentieperiode van 10 maart 2018 tot 30 september 2018. Voor 2019 zal de referentieperiode lopen van 1 oktober 2018 tot 30 september 2019. Wanneer men tijdens het jaar titularis wordt van een effectenrekening of niet langer titularis is van een effectenrekening begint of eindigt er een afwijkende (kortere) referentieperiode.

    Aan het einde van elke referentieperiode zal de bank u een overzicht bezorgen van de gemiddelde waarde van uw effectenrekeningen. Om die gemiddelde waarde te berekenen, worden er op vaste en variabele referentiepunten waardebepalingen opgesteld. Vaste referentiepunten zijn 31 december, 31 maart, 30 juni en 30 september. Variabele referentiepunten zijn de opening of sluiting van een effectenrekening, alsook de toevoeging of schrapping van een (co-)titularis of een wijziging van het regime van toepassing op de effectenrekening (bijvoorbeeld bij de vestiging van een vruchtgebruik of pand).

    Het gemiddelde wordt bepaald door aan het einde van de referentieperiode deze waarderingen samen te tellen en te delen door het aantal referentietijdstippen (per effectenrekening). Vervolgens worden de rekeningen per titularis geglobaliseerd. U zal de taks pas verschuldigd zijn wanneer u de drempel van 500.000 euro op geconsolideerde basis bereikt.

    6. Wie zorgt er voor de aangifte en betaling?

    Aangifte, inhouding en betaling gebeurt automatisch door de Belgische bank indien het aandeel van de titularis op één of meerdere effectenrekeningen bij de betreffende bank minstens 500.000 euro bedraagt. Als u bij een bepaalde bank onder deze drempel blijft, maar u bezit geglobaliseerd wel minstens 500.000 euro aan belastbare financiële instrumenten, heeft u de mogelijkheid te kiezen voor een bevrijdende inhouding door de bank (opt-in systeem).

    In sommige gevallen zal de titularis zelf voor aangifte en betaling moeten zorgen. Dit is het geval wanneer er sprake is van een buitenlandse effectenrekening (tenzij de buitenlandse bank de taks inhoudt), maar ook wanneer men niet gekozen heeft voor een opt-in en geglobaliseerd over alle banken heen wel minstens 500.000 euro aan belastbare financiële instrumenten bezit.

    7. Wat zijn de controlemogelijkheden voor de fiscus?

    U zal in uw aangifte personenbelasting het bestaan van meerdere effectenrekeningen (al dan niet in België) waarvan u volle eigenaar, vruchtgebruiker of blote eigenaar bent, moeten vermelden, ongeacht of u hebt gekozen voor het opt-in systeem of niet en ongeacht het bedrag aan belastbare financiële instrumenten op die effectenrekeningen. De fiscus mag u bovendien vragen om meer informatie te verstrekken over uw effectenrekeningen.

    Pro memorie: over buitenlandse rekeningen wordt er automatisch informatie doorgespeeld naar de Belgische fiscus.

    Niet naleving van de regels kan leiden tot boetes van 750 tot 1.250 euro en belastingverhogingen van 10% tot 200%. Laattijdige betaling leidt bovendien tot nalatigheidsinteresten.

      Concreet kan het praktische verloop samengevat worden in zeven stappen:

      • Stap 1 – Waardering van de belastbare financiële instrumenten op de effectenrekeningen op de vaste en variabele referentiepunten.

      • Stap 2 – Berekening van het gemiddelde van de waarderingen per rekening per titularis op het einde van de referentieperiode (in principe op 30/9).

      • Stap 3 – Globalisering van de rekeningen van eenzelfde titularis per bank.

      • Stap 4 – Verzending van een overzicht naar de titularis met vermelding van de taks die door de bank zal ingehouden worden (in principe uiterlijk 31/10). Belangrijk hierbij is dat de bank alle cliënten die belastbare financiële instrumenten bezit, moet informeren, ook al blijft de totale waarde hiervan ruim onder de drempel van 500.000 euro.

      • Stap 5 – Opt-in mogelijkheid voor de titularis wanneer de gemiddelde waarde van de effectenrekening bij een welbepaalde bank onder het drempelbedrag ligt, maar hij in totaal de drempel wel bereikt. Voor de opt-in heeft de titularis in principe tijd tot 30/11.

      • Stap 6 – Aangifte en betaling door de bank, in principe ten laatste op 20/12.

      • Stap 7 – In welbepaalde gevallen: specifieke aangifte of verzoek tot teruggave door de titularis.

      Wenst u de concrete impact van de effectentaks op uw portefeuille verder te bespreken, neem dan zeker contact op met uw beheerder of contactpersoon op het nummer +32 3 241 09 99.

      De taks die rijke Belgen snel willen zien verdwijnen

      In de Private banking-special van De Tijd: directievoorzitter Herman Hendrickx over de taks op de effectenrekeningen.